Ndryshimi i klimës do të rrisë kërcënimin e tsunamive që mund të shkatërrojnë shumë qytete

RepublikaPlus17.08.2018 10:42

Një paralajmërim kanë dhënë shkencëtarët për \"tsunamitëshkatërruese\" të shkaktuara nga ndryshimet klimatike.

Hulumtimet e reja sugjerojnë se nivelet në rritje të detit –të shkaktuara nga ngrohja globale – rrisin ndjeshëm kërcënimin e valëve vrasësgjigante.

 

Tsunami është një nga fatkeqësitë më të rënda natyrore dheekspertët thonë se mund të gjenden edhe më keq.

 

Një studim i ri i Science Advances modeloi ndikimin etsunamit bazuar në rritjen e nivelit të detit dhe zbuloi rezultate shqetësuese,transmeton lajmi.net.

 

Ai gjeti se nivelet në rritje të detit lejuan tsunami tëarrijnë më shumë në brendësi, duke rritur ndjeshëm rrezikun e përmbytjeve.

 

Kjo do të thotë se tsunami të vegjël që nuk mund të jenëvdekjeprurës sot mund të bëjnë kërdi në të ardhmen.

 

“Hulumtimi ynë tregon se rritja e nivelit të detit mund tërrisë ndjeshëm rrezikun e cunamit, që do të thotë se tsunami më i vogël në tëardhmen mund të kenë të njëjtat ndikime negative, siç do të ndodhte sot tsunamii madh”, tha Robert Weiss, profesor i gjeotekencave në Virginia Tech.

 

Weiss punoi me Observatorin e Tokës të Singaporit,Universitetin Teknologjik Nanyang dhe Universitetin Kombëtar të Tajvanit për tëpërcaktuar rreziqet e tsunamit të ardhshëm.

 

Ai shpjegoi se tsunami të vogla të krijuara nga tërmetetndodhin shpesh në mbarë botën dhe mund të jenë më të rrezikshme.

 

Hulumtuesit krijuan tsunami të kompjuterizuar në nivelet e tanishmetë detit dhe pastaj i krahasuan ato me të njëjtat simulime me rritjen e nivelittë detit.

 

Simulimet Weiss treguan efektin e një cunami në Macau, njërajon me popullsi të dendur në jug të Kinës.

 

Zona konsiderohet përgjithësisht e sigurt nga kërcënimi itsunamit. Në nivelet e tanishme të detit, një tërmet do të duhej të matte njëpërmasë 8,8 ose më të lartë për të shkaktuar “përmbytje të përhapur ngatsunami” në Macau.

 

Por me një ngritje në nivelin e detit, shpeshtësia epërmbytjeve të nxitura nga cunami në simulim u rrit me 2.4 herë.

 

Shkencëtarët përdorën 5.000 simulime tsunami të krijuara nga“tërmetet sintetike” në kanalin e Manila.

 

Hendeku i Manilës është pika kryesore e rrezikut përtsunamitë e mëdha në Detin e Kinës Jugore.

 

Nuk ka përjetuar një tërmet më të madh se madhësia 7.8 qënga shekulli i 16-të.

 

Por bashkëautori i studimit Wang Yu tha se rajoni ndan shumëngjashmëri me zonat burimore që çuan në tërmetin vdekjeprurës të Indonezisë 2004dhe tërmetin e Japonisë në vitin 2011 – të cilat çuan në tsunami të mëdha.

 

Në të ardhmen, është e mundur që tërmetet me magnitudë më tëvogël mund të nxisin ngjarje të ngjashme – të gjitha në sajë të niveleve nërritje të detit.

 

Është vlerësuar se nivelet e detit në rajonin e Macau do tërriten me 1.5 këmbë deri në vitin 2060, dhe me 3 këmbë deri në 2100.

 

“Deti i Kinës Jugore është një pikënisje e shkëlqyer për njëstudim të tillë, sepse është një oqean me rritje të shpejtë të nivelit të detitdhe gjithashtu vendndodhjen e shumë qyteteve mega me pasoja të rëndësishme nëmbarë botën, nëse ndikohen”, shpjegoi Weiss.

 

“Rritja e nivelit të detit duhet të merret parasysh përqëllime të planifikimit, për shembull për përpjekjet e rikuperimit, porgjithashtu për hartimin e masave mbrojtëse, të tilla si detet apoinfrastruktura e gjelbër”.

 

“Ne duhet të studiojmë ndryshimet lokale të nivelit të detitnë mënyrë më gjithëpërfshirëse në mënyrë që të krijojmë modele më të miraparashikuese që ndihmojnë për të bërë investime në infrastrukturë që janë afërqëndrueshmërisë”.

 

Nivelet e detit nuk po rriten vetëm në Detin e Kinës Jugore– ato po rriten në nivel global.

 

Është vlerësuar se do të shohim një rritje prej 1 deri 8këmbë gjatë shekullit të 21-të. 

Republika Plus